Odyseja Nowohucka 2026 „Działanie rzeki” – wykład performatywny Anny Barcz, Anny Nacher i Mo Tomaszewskiej

Prowadzenie
Anna Nacher, Anna Barcz, Mo Tomaszewska

 

Projekt „Odyseja Nowohucka” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - logotyp

czas trwania → 90 minut
sobota, 17 października 2026
godz. 18:00
Odyseja Nowohucka 2026 – Pamięć wody
Dom Utopii – Międzynarodowe Centrum Empatii

Wspólnie z Anną Nacher oraz badaczką Anną Barcz, która od lat zajmuje się historią środowiskową rzek, i artystką, hydrofeministką oraz performerką – Mo Tomaszewską, która w pojedynkę przepłynęła kajakiem Wisłę, zastanowimy się nad formami działania rzek oraz nad ich złożonymi sprawczościami. 

Nie wszystkie z nich postrzegamy jako przyjazne: powodzie i gwałtowne wezbrania oraz ich konsekwencje należą do zjawisk opisywanych w kategoriach bezpośredniego zagrożenia dla ludzkiego porządku. Podczas wykładu performatywnego, rozpisanego na wiele głosów i form, prowadzące zaproszą uczestników do rozmowy, która pomoże przeorientować perspektywy, skale i znaczenia. 

Czy woda rzeczywiście jest żywiołem nieobliczalnym? Jak pozostawić za sobą zarówno – jak to określiła Ewa Bińczyk – marazm antropocenu, jak i żałobę klimatyczną, i skoncentrować się na tym co możemy zrobić we współdziałaniu z wodą? Dokąd możemy popłynąć z nurtem rzek i gdzie szukać sojuszników? To tylko niektóre pytania, których rezonanse dostarczą nam podłoża do rozmowy.


Dr hab. Anna Nacher – profesora w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego, badaczka sztuki mediów, humanistyki środowiskowej, praktyk dźwiękowych i kultury cyfrowej. Autorka książek i licznych artykułów naukowych, a także kuratorka i uczestniczka projektów. Jako artystka realizuje projekty solowe z obszaru field recordings i słuchania usytuowanego, które prezentowała m.in. na biennale Momentum 13 (Moss, Norwegia, 2025) oraz Nine Days of Green (Kopenhaga, Dania, 2026). Stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (grant KPO dla Kultury, 2025). Współpracowała z amerykańską artystką Victorią Vesną oraz UCLA Art|Sci Center, gdzie w 2021 gościła jako online Artist-in-Residence w ramach projektu Atmosphere of Sound: Sonic Art in Times of Climate Disruption. Aktualnie współpracuje ze słoweńską artystką dźwięku, Idą Hiršenfelder, w ramach projektu After the Flood zorientowanego na ekologię dźwięku terenów wydobycia paliw kopalnych, przy wsparciu Creative Industry Košice w ramach European Media Art. Platform. Od 2015 współprowadzi ośrodek permakulturowy Biotop Lechnica. W latach 2025-2026 realizowała w ramach Odysei Nowohuckiej cykl działań pt. „Biblioteka oddechów”.

Prof. Anna Barcz – literaturoznawczyni i badaczka humanistyki środowiskowej, profesorka Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN w Warszawie. Zajmuje się ekokrytyką, historią środowiskową, kulturowymi narracjami o rzekach i powodziach oraz relacjami między literaturą, historią i światem pozaludzkim. Prowadziła projekty badawcze poświęcone Odrze i Wiśle, w tym „Akwakrytyczną Wisłę”, łączącą historię środowiskową, literaturę i metody głębokiego mapowania. Obecnie kieruje projektem „Potworne rzeki”, dotyczącym historii katastrofalnych powodzi w nowoczesnej Europie. Była stypendystką Trinity Long Room Hub w Dublinie oraz Rachel Carson Center for Environment and Society w Monachium. Autorka książek poświęconych ekokrytyce, kulturom środowiskowym i relacjom człowieka ze światem pozaludzkim, m.in. Environmental Cultures in Soviet East Europe: Literature, History and Memory oraz Realizm ekologiczny. Od ekokrytyki do zookrytyki w literaturze polskiej.

Mo Tomaszewska – artystka wizualna i performerka. Absolwentka Wydziału Form Przemysłowych oraz Wydziału Intermediów Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Studiowała Malarstwo i Historię Sztuki w School of Fine Art, History of Art and Cultural Studies, University of Leeds w Anglii. Jej główną formą wypowiedzi jest sztuka performance i działania artywistyczne, poruszające tematy nierówności społecznych, praw człowieka i zwierząt, ekologii.