Publiczny „Proces Eligiusza Niewiadomskiego”

Reżyseria
Bartosz Szydłowski

6 września, na Placu Szczepańskim w Krakowie odbędzie się wyjątkowe wydarzenie artystyczno-obywatelskie. Dyrektorzy krakowskich teatrów wezmą udział w plenerowym pokazie spektaklu „Proces Eligiusza Niewiadomskiego” w reżyserii Bartosza Szydłowskiego oraz w dyskusji „Teatr i demokracja”. Wstęp na wydarzenie jest wolny! 

– Chciałbym, aby publiczna rekonstrukcja procesu zabójcy pierwszego prezydenta niepodległej Polski, Gabriela Narutowicza, stała się ostrzeżeniem przed bezmyślnym przyzwoleniem na mowę nienawiści, polaryzację i radykalizację życia publicznego – mówi Bartosz Szydłowski, dyrektor Teatru Łaźnia Nowa, dodając, że pokaz „Procesu…” w przestrzeni publicznej ma symboliczne znaczenie.

Na „ławie oskarżonych” zasiądzie Krzysztof Zarzecki. W pozostałych rolach wystąpią m.in. Juliusz Chrząstowski, Andrzej Kłak, Anna Oberc, Leszek Piskorz, Jacek Romanowski i Andrzej Seweryn (wideo).  W obsadzie spektaklu pojawią się również dyrektorzy krakowskich teatrów: Krzysztof Głuchowski (Teatr Słowackiego), Dorota Ignatjew i Jakub Skrzywanek (Narodowy Stary Teatr) oraz Andrzej Wyrobiec (Teatr Bagatela). 

Plenerowy pokaz „Procesu…” na Placu Szczepańskim, zostanie poprzedzony panelem dyskusyjnym, „Teatr i demokracja” w którym udział wezmą dyrektorzy teatrów. Wśród nich m.in. Małgorzata Bogajewska (Teatr Ludowy), Krzysztof Głuchowski, Dorota Ignatjew, Jakub Skrzywanek, Bartosz Szydłowski (Teatr Łaźnia Nowa),  Andrzej Wyrobiec oraz Maja Kleczewska, dyrektorka Teatru Powszechnego z Warszawy i Robert Talarczyk, dyrektor Teatru Śląskiego. 

Uczestnicy dyskusji będą rozmawiać m.in. o roli i odpowiedzialności instytucji kultury w obliczu odradzających się postaw nacjonalistycznych, mowy nienawiści oraz mechanizmów wykluczenia we współczesnym społeczeństwie. Rozmowa dotyczyć będzie również nowych wyzwań i strategii oraz sposobów na wyjście ze strefy komfortu i tzw. „ naszej bańki”. 

– Chciałbym, aby ta wspólna rozmowa i udział w „Procesie…” stały się czytelnym gestem środowiskowej solidarności i sprzeciwu wobec ideowej przemocy. Nasze teatry się różnią repertuarem, estetyką, mają często innego widza, jednak to co nas łączy, to wspólna troska o demokrację, sprzeciw wobec nastrojów faszystowskich i brunatnej fali, która zalewa Europę. Jest jeszcze czas na opamiętanie – mówi Bartosz Szydłowski. 

Rozmowa „Teatr i demokracja” rozpocznie się o godz. 18.00. Tuż po niej (po krótkiej przerwie) około godz. 20.00 rozpocznie się „Proces Eligiusza Niewiadomskiego”. 

Organizatorem wydarzenia jest Teatr Łaźnia Nowa. 

Wstęp wolny! 

O spektaklu: 

16 grudnia 1922 roku w warszawskiej Zachęcie padły trzy strzały, które wstrząsnęły rodzącą się II Rzeczpospolitą. Zaledwie pięć dni po objęciu urzędu zginął pierwszy prezydent niepodległej Polski, Gabriel Narutowicz. Zabójcą okazał się Eligiusz Niewiadomski – malarz, krytyk sztuki, działacz związany ze skrajną prawicą, przekonany, że w imię „ratowania ojczyzny” ma prawo zabić. 

Proces Eligiusza Niewiadomskiego”, wyreżyserowany przez Bartosza Szydłowskiego, jest teatralną rekonstrukcją procesu Niewiadomskiego, nie tylko tego sądowego, który zakończył się śmiercią zamachowca w Cytadeli Warszawskiej, ale także procesu idei, języka i emocji, które uczyniły z artysty mordercę. „Wiedziałem, że to zbrodnia. Ale wiedziałem też, że to obowiązek” – zeznał przed sądem 53-letni Eligiusz Niewiadomski. 

Reżyseria
Bartosz Szydłowski
Adaptacja
Łukasz Drewniak
Scenografia i kostiumy
Jerzy Basiura
Muzyka na żywo
Dominik Strycharski
Multimedia
Peter Fick
Inspicjentki
Katarzyna Białooka, Jurgita Zaikauskas
Obsada
Krzysztof Zarzecki, Adam Borysowicz, Juliusz Chrząstowski, Krzysztof Głuchowski, Sebastian Grygo, Andrzej Kłak, Małgorzata Lipczyńska, Anna Oberc, Leszek Piskorz, Jacek Romanowski, Paweł Smagała, Artur Święs, Błażej Wójcik, Andrzej Seweryn (video).
Gościnnie
Dorota Ignatjew, Jakub Skrzywanek, Andrzej Wyrobiec
Chór
Przemysław Bałka, Łukasz Dulewicz, Matylda Staśto-Kotula, Ilona Szczepańska , Mikołaj Nieżegorodcew, Joanna Trafas, Katarzyna Guran
Realizacja wideo
Przemek Fik, Paweł Labe, Błażej Szymczyk, Yulia Urban, Paweł Palinder, Łukasz Herod, Alicja Besler
Zespół amatorski
Maria Bareła, Włodzimierz Bareła, Grażyna Ladra, Kazmierz Kofin, Ewa Michałowicz, Maria Michalska-Piaskowska, Jerzy Mierniczak, Zofia Mikulska, Janina Napora, Danuta Nowak, Beata Kowal, Ewa Nowakowska Włodek, Kazmierz Starowicz, Barbara Waksmańska, Monika Wilińska, Ewa Zdziejowska, Halina Siudek
Produkcja
Teatr Łaźnia Nowa

Scenariusz spektaklu powstał na podstawie dokumentu sądowego „Proces Eligjusza Niewiadomskiego. O zamach na życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabryela Narutowicza w dniu 16 grudnia 1922 r. Odbyty w Sądzie Okręgowym w Warszawie dnia 30 grudnia 1922 roku” w opracowaniu Stanisława Kijeńskiego z 1923 r.